عزيزالله نيري ـ مديرعامل صنايع پلاستيک خوزستان ـ در گفت و گو با ایسنا، با بيان مطلب بالا خاطرنشان کرد: هر از گاهي يک روش بسته‌بندي به صورت الزام مطلق بازار درآمده و ديگري با الفاظي همچون مطرود و سرطان زا در رسانه‌هاي پرمخاطب جمعي مطرح مي‌شود. ما به عنوان صنعتگر آرزو مي‌کرديم حداقل يکي از اين موارد، منبع و ماخذ علمي و قابل رجوع داشت. طي چند هفته گذشته بنا به اقتضاي استفاده از ظروف بسته‌بندي در عزاداري ها و نذورات متاسفانه شاهد مطرح شدن بيشتر اين موارد غير علمي بوده‌ايم.

وي افزود: حتي توسط برخي مجريان تلويزيوني اين طور مطرح شد که به دليل پراکنده شدن ذرات پلاستيک و ورود آن به مواد غذايي استفاده از پلاستيک‌ها سرطان‌زاست. وقتي صدور احکام بهداشت بسته‌بندي بدون ماخذ صورت مي‌گيرد؛ آن هم با وجود اعتراض نسبت به اين احکام حتي در خود وزارتخانه ذيربط ، ديگر شنيدن چنين مباحثي اجتناب ناپذيراست.

او تاکيد کرد: اگر استفاده از پلاستيک تا اين حد خطر آفرين و مشکل زاست که مطرح مي‌شود، پس به چه علت هنوز در سرم‌ها، سرنگ‌هاي بهداشتي، بطري‌هاي انتقال آب شرب از اين نوع مواد اوليه استفاده مي‌شود؟ اگر با وجود استفاده گسترده پلاستيک در جهان مطالبي تازه در ايران در مورد کنده شدن تکه‌هاي پلاستيک کشف شده است، آيا نبايد فکري اساسي در مورد جايگزيني اين مواد کرد و بعد اين موضوع را با توجه به اهميت بين‌اللملي آن به کشورهاي ديگر دنيا نيز اعلام کرد؟

نيري با اشاره به اين که هدف در توسعه تکنولوژي و استفاده از فناوريهاي نو در بسته‌بندي جلوگيري از استفاده ناصحيح از پلاستيک‌هايي است که در جاي مناسب به کار گرفته نشده‌اند، يادآور شد: معضل کنوني کشور در بحث بسته‌بندي استفاده ناصحيح از پلاستيک‌هايي است که در زمان استفاده از محتويات گرم موجب مهاجرت منومرهاي مواد اوليه پليمري مي‌شوند. از نامناسب‌ترين اين مواد پي.وي.سي يا ديگري پلي استايرين (GPPS) يا به اصطلاح کريستال است که در حال حاضر به وفور در بازار يافت مي شود. دليل آن هم شايد شباهت ظاهري زياد اين مواد به پلي اتيلن ترفتالات (PET) بوده که از مناسبترين مواد اوليه جهت مصارف غذايي است.

وي ادامه داد: اين در حاليست که استفاده از PVC براي بسته‌بندي مواد غذايي مناسب نيست که توجه مسوولان بهداشت و متوليان استاندارد را براي جلوگيري از ورود اين نوع بسته‌بندي به بازار طلب مي‌کند. پي.وي.سي به صورت پودر با گريدهاي مختلف و از سال‌هاي پيش در ايران توليد مي‌شده است. از اين مواد در ايران و ساير نقاط دنيا در لوله کشي فاضلاب، کابل، شيلنگ، کفش و گريد خاصي از آن در فيلم‌هاي عکاسي مصرف شده كه متاسفانه در ايران از اين گريد براي بسته بندي مواد غذايي هم استفاده مي‌شود.

مديرعامل صنايع پلاستيک خوزستان خاطرنشان کرد: البته در شرايط کاملا ويژه توليد که در ايران سراغ ندارم، درجه طبي آن (medical grade) براي بسته بندي دارو و قرص نيز استفاده مي‌شود. نوعي ديگر در خارج از ايران تحت پروسه‌هاي خاص توليد مي‌شود که به آن گريد غذايي (food grade) مي‌گويند و مخصوص بسته‌بندي مواد غذايي با شرايط خاص دمايي است که بايد مجددا تاکيد کنم شرايط خاص دمايي که دماي بالا همان شرايط مهاجرت منومرهاي پي.وي.سي را به همراه خواهد داشت و اهميت خاص دارد.

او تصريح کرد: در اکثر کشورهاي دنيا در زير ظروف علاوه بر نشان قابل بازيافت بودن و نام شرکت سازنده که به معني شناسنامه ظرف است، کاربرد آن نيز ذکر مي‌شود. براي GPPS نوشته شده است که اين ظروف براي مواد غذايي و يا مايعات داغ استفاده نشود، ولي جلو توليد آن گرفته نشده، در حاليکه در ايران اعلام مي‌کنند از ظرف پلاستيک مطلقا استفاده نشود و وزارت بهداشت آگهي مي‌دهد که ديگر از پلاستيک براي ظروف بسته بندي غذايي استفاده نکنيد. آيا اين بخشنامه براي ايران است يا کپي آن را براي تمام توليدکنندگان اروپا و خاور دور هم مي‌فرستند؟ اين رويه باعث نا اميدي و دلسردي است.

نيري با تاکيد بر اين که در کشورهاي ديگر با اعمال استانداردهاي کاملا هدفمند از به‌کارگيري پي.وي.سي صرفا در توليد اسباب بازي که در تماس با پوست کودک باشد جلوگيري به عمل آمده است، نه آن‌که در ايران اعلام شود پلاستيک کلا منسوخ است، گفت: در حال حاضر در اکثر کشورهاي دنيا مواد اوليه PET تقريبا به طور کامل براي مصارف غذايي جايگزين شده و خوشبختانه اين فعاليت در بسته‌بندي نوشيدني‌ها در کشور ما نيز مدت‌ها پيش آغاز شده و کاملا جا افتاده است وديگر به ندرت شاهد بسته‌بندي نامناسب براي نوشيدني هستيم. به طور کلي و با در نظر گرفتن شرايط حمل و نگهداري و توجه به ماهيت اسيدي محتوي بعضي بطري‌ها مي‌توان خشنود بود که اين گونه بسته‌بندي در کشور با کنترل صورت مي‌گيرد. در توليد ظروف نيز ثابت شده است كه PET بهترين مواد براي بسته‌بندي مواد غذايي است.

وي در ادامه با طرح اين سوال که آيا تا به حال اطلاع رساني شده که ظروفي که در رستوران‌ها استفاده مي‌شود بايد از چه جنسي باشد؟ يادآور شد: متاسفانه ابلاغيه استفاده از ظروف گياهي در بسته‌بندي مواد غذايي سلف سرويس‌ها غافل از اين واقعيت صادر شده که وقتي مثلا سوپ داغ را در چنين ظرفي مي‌ريزيد، ظرف روي ميز وا مي‌رود. از طرف ديگر در ظرف PVC سالاد بسته‌بندي شده يا چاي داغ در ليوان‌هاي پلي استايرن سرو مي‌شود که اشتباه است.

وي افزود: همچنين ظروف فومي پلي استايرن که امروزه براي رستوران‌ها و چلوکباب به شدت باب شده، با هر گازي و هر حجمي از گاز که خطر سلامتي دارد، توليد مي شود. همچنين ملامين که به دليل خطر جذب ميکروب در صورت زخمي شدن (يا اصطلاحا لب‌پر شدن) در دنيا تقريبا منسوخ شده، در ايران هنوز مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

مديرعامل صنايع پلاستيک خوزستان ادامه داد: بهتر نيست به جاي اطلاع‌رساني غلط و ايجاد واهمه در مورد کل بسته‌بندي‌ها کاربرد خاص مواد اوليه براي مردم روشن شود تا حداقل خود مردم بتوانند در مصارف روزمره تشخيص دهند؟ يا وزارت بهداشت حداقل محل تهيه ظروف به کار گرفته شده را در نظارت مستمر خود بر رستورانها و مکانهاي عمومي قرار دهد؟

او تاکيد کرد: در ايران براي بسته‌بندي ماست از پلي استايرن استفاده مي‌شود که در ابتدا شير داغ در اين ظروف ريخته شده بعد مايه ماست به آن اضافه مي‌کنند. در اين مدت به دليل گرماي محتويات ميزان قابل توجهي مهاجرت منومر صورت مي‌گيرد؛ در حالي که اگر از مواد اوليه پلي پروپيلن (PP) استفاده شود، اين اتفاق نمي افتد؛ اما آيا اين موضوع تا به حال مورد توجه قرار گرفته است؟ کسي که ماده ضدعفوني مرکو کرم را ساخت جايزه نوبل گرفت، اما بعد مشاهده شد اگر جيوه وارد خون شود سرطان زاست و به همين دليل استفاده از آن در دنيا منع شد و از محصولات پزشکي و درماني کاملا حذف شده است.

وي با بيان اين که در ايران هنوز پلاستيک‌ها شناخته شده نيستند و بايد در تشکيلات دانشگاهي و آزمايشگاهي، بهداشت، استاندارد، وزارت صنايع و پتروشيمي از سازمان‌هاي علمي دعوت شود تا تحقيقات بيشتري صورت گيرد، خاطرنشان کرد: وقتي گوش شنوايي نيست و متوليان بهداشت به يکي از محصولاتي که در هيچ کجاي دنيا باب نشده و هنوز در حد تحقيقات دانشگاهي است، نشان سيب سبز مي‌دهند، علاقه‌مند مي‌شوم بدانم ملاک اعطاي اين نشان چيست؟ اگر بي‌توجهي و بي مبالاتي و سهل انگاري نسبت به سلامت مردم جامعه ملاک باشد، با اطمينان مي‌گويم صنايع پلاستيک خوزستان نيز توانمندي به کارگيري اين صنعت چيني را دارد؛ روشي آزموده نشده که در هيچ کجاي دنيا جز ايران اين گونه به عنوان مدينه فاضله صنعت بسته‌بندي تبليغات نشده است.

وي در پايان يادآور شد: کاش هدف اين باشد که براي پلاستيک استانداردي تدوين شود تا از توليداتي که بدون در نظر گرفتن ضوابط بهداشتي به صورت زير زميني در باغ‌ها و مرغداري‌ها انجام مي‌شود، جلوگيري به عمل آيد. ما نظارت صحيح، قانونگذاري متناسب با صنعت و اطلاع رساني مناسب و هدفمند را از مراجع انتظار داريم که به عقيده من کاملا ميسر است.